طراحی سکوبندی آزمایشگاه یکی از حساسترین بخشهای راهاندازی یک محیط آزمایشگاهی استاندارد است. یک اشتباه کوچک در جانمایی تجهیزات، انتخاب متریال یا نحوه چیدمان سکوها میتواند باعث کاهش بهرهوری، افزایش خطرات ایمنی و حتی کاهش عمر تجهیزات شود. بسیاری از آزمایشگاهها هنگام طراحی سکوبندی خود، بدون توجه به اصول استاندارد، تنها به ظاهر یا هزینه اولیه توجه میکنند؛
در حالی که طراحی صحیح سکوهای آزمایشگاهی باید بر اساس نوع آزمایشها، مسیر حرکت کاربر، الزامات تهویه، حجم مواد شیمیایی و استانداردهای بینالمللی انجام شود. در این مقاله به اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه و بهترین راهکارهای جلوگیری از آن میپردازیم.
انتخاب اشتباه متریال سکوهای آزمایشگاهی
انتخاب اشتباه متریال در سکوبندی آزمایشگاه یکی از رایجترین اشتباهاتی است که میتواند ایمنی، دوام و عملکرد محیط آزمایشگاهی را تحتتأثیر قرار دهد؛ بسیاری از آزمایشگاهها هنوز از MDF یا متریالهای نامقاوم استفاده میکنند، در حالیکه این مواد در برابر رطوبت، مواد شیمیایی، حرارت و ضربه مقاومت لازم را ندارند و باعث فرسودگی زودهنگام سکوها میشوند.
برای افزایش عمر مفید سکوی آزمایشگاهی و رعایت استانداردهای بینالمللی، باید از صفحات رویه با متریالهای تخصصی و مقاوم مانند صفحات رویه آسکیلان، سرامیکی، کورین، پلیپروپیلن، استیل 304 یا HPL آزمایشگاهی استفاده کرد و جنس سکو و شلف آزمایشگاهی را بر اساس نوع فعالیت اعم از کارهای شیمیایی، میکروبی، تحقیقاتی یا کنترل کیفیت بهصورت اصولی انتخاب نمود تا ایمنی و بهرهوری آزمایشگاه تضمین شود.
بیتوجهی به تهویه و هودهای آزمایشگاهی
بیتوجهی به تهویه آزمایشگاه و محل قرارگیری هودهای آزمایشگاهی یکی از جدیترین اشتباهات در طراحی سکوبندی است؛ زیرا طراحی سکوبندی بدون در نظر گرفتن مسیر جریان هوا، ظرفیت تهویه و استانداردهای ایمنی میتواند باعث تجمع بخارات شیمیایی، افزایش خطر آلودگی و کاهش ایمنی کاربر شود. در طراحی سکوبندی آزمایشگاه باید ابتدا مسیر گردش هوا مشخص شود، سپس جانمایی هود شیمیایی، هود کانوپی، لامینار و هود بازویی بهصورتی انجام گیرد که بیشترین بازدهی را داشته و کمترین تداخل را با جریان هوای محیط ایجاد کند.
همچنین سکوبندی در مقابل دریچههای اصلی تهویه یا مسیر حرکت هوا، عملکرد هود را مختل کرده و باعث برگشت آلودگی میشود؛ بنابراین بهترین راهکار، طراحی هماهنگ میان سکوها، هود و سیستم تهویه است تا آزمایشگاه از نظر ایمنی، کارایی و استانداردهای بینالمللی در بالاترین سطح قرار گیرد.
جانمایی غلط تجهیزات و دستگاههای آزمایشگاهی
جانمایی نادرست تجهیزات و دستگاههای آزمایشگاهی یکی از اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه است؛ زیرا در بسیاری از موارد بدون توجه به ابعاد دستگاهها، مسیر کابلکشی، وزن تجهیزات، فاصله استاندارد بین آنها و نیازهای زیرساختی مانند برق، آب و فاضلاب، سکوها طراحی و اجرا میشوند. برای جلوگیری از این اشتباه، باید پیش از هر اقدامی نقشه دقیق تجهیزاتincluding ابعاد، وزن، مصرف انرژی و نیازهای تأسیساتی تهیه شود و فاصله استاندارد میان دستگاهها برای گردش مناسب هوا و انجام تعمیرات دورهای رعایت گردد.
همچنین تجهیزات حجیم و سنگین باید روی سکوهایی با استراکچر مقاوم و اسکلت فلزی استاندارد جانمایی شوند. در صورتی که طراحی سکوبندی آزمایشگاه توسط یک تیم متخصص و شرکت باتجربهای مانند تجهیزات آزمایشگاهی دوریس انجام شود، تمامی این موارد بهصورت اصولی و متناسب با فضای آزمایشگاه و نوع فعالیت، در مرحله طراحی و پس از تأیید اولیه شما اجرا خواهد شد.
نادیده گرفتن ارگونومی و راحتی کاربر
نادیده گرفتن ارگونومی و راحتی کارمندان یکی از اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه است؛ زیرا ارتفاع یا عمق نامناسب سکوها موجب خستگی سریع، کاهش تمرکز و حتی ایجاد آسیبهای اسکلتی عضلانی در طولانیمدت میشود. برای اینکه یک سکوبندی استاندارد و ارگونومیک داشته باشید، باید ارتفاع سکو بین ۸۰ تا ۹۰ سانتیمتر و عمق آن بین ۶۰ تا ۷۵ سانتیمتر انتخاب شود تا کارمندان در حالت ایستاده یا نشسته کمترین فشار بدنی را تحمل کند. همچنین پیشبینی فضای مناسب برای زانو در سکوهای نشسته و میزهای تخصصی، نقش مهمی در افزایش راحتی و عملکرد کاربر دارد و بهرهوری محیط آزمایشگاه را بهطور چشمگیری بالا میبرد.
کمبود فضای ذخیرهسازی
طراحی سکوی آزمایشگاهی بدون فضای ذخیرهسازی کافی، باعث بینظمی، کاهش راندمان و آسیب دیدن تجهیزات میشود.
راهکار:
- استفاده از کمد آزمایشگاهی، کمدهای دیواری، یونیتهای زمینی، کمد نگهداری مواد شیمیایی، کشوهای مقاوم استفاده کنید.
- طراحی کمد با توجه به نوع مواد: قابل اشتعال، اسیدی، قلیایی، میکروبی باید باشد.
عدم توجه به زیرساختهای آب، برق و فاضلاب
یکی از اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه، عدم توجه به زیرساختهاست. این مسئله منجر به جابجاییهای پرهزینه یا نصب غیراستاندارد تجهیزات میشود. برای حل این مشکل بررسی دقیق محل سینک آزمایشگاهی، شیرآلات، پریز برق، گاز آزمایشگاهی و فاضلاب را بررسی و چک کنید و جانمایی سکوها در هماهنگی کامل با لولهکشی و کابلها باشد.
بیتوجهی به ایمنی و تمرکز فقط بر ظاهر
یکی از مهمترین اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه نادیدهگرفتن اصول ایمنی و تمرکز بیش از حد بر ظاهر سکوبندی است؛ در حالی که در طراحی سکوبندی آزمایشگاه پیش از هر چیز باید ایمن، مقاوم و عملکردی باشد. عدم پیشبینی تجهیزات ایمنی مانند دوش و چشمشوی اضطراری، کمد نگهداری مواد شیمیایی، فاصله استاندارد از منابع حرارتی و جانمایی اصولی تجهیزات حساس میتواند خطرات جدی برای کاربر و محیط آزمایشگاه ایجاد کند.
از سوی دیگر، تمرکز صرف بر زیبایی ظاهری بدون توجه به متریال مقاوم، طراحی کاربردی و استراکچر استاندارد، عمر مفید سکو را کاهشداده و بهرهوری آزمایشگاه را مختل میکند. بهترین رویکرد، استفاده از طراحی مینیمال اما کاربردی، متریال مقاوم شیمیایی و حرارتی و رعایت کامل اصول ایمنی است تا فضای آزمایشگاه هم ایمن باشد و هم از نظر ظاهری جذاب و حرفهای به نظر برسد.
جمع بندی
طراحی سکوبندی آزمایشگاه فرآیندی تخصصی است که نیازمند بررسی دقیق نوع فعالیت، تجهیزات، تعداد کارمندان، استانداردهای ایمنی و متریالهای مقاوم است. از اشتباهات رایج در طراحی سکوبندی آزمایشگاه میتوان به انتخاب متریال نامناسب، جانمایی اشتباه تجهیزات، نادیدهگرفتن تهویه، کمبود فضاهای ذخیرهسازی و عدم توجه به ارگونومی میتوانند بهرهوری آزمایشگاه را به شدت کاهش دهند.
با رعایت اصول علمی طراحی سکوبندی، استفاده از تجهیزات استاندارد و توجه به نیازهای واقعی آزمایشگاه، میتوان یک محیط ایمن، کاربردی و حرفهای ایجاد کرد. برای مشاوره و طراحی و یا بازسازی آزمایشگاه با تیم مجرب آسکیلان لب با شمارههای 02188609637 و 09108745060 در تماس باشید.